News & Events

هر کشور بسته به موقعیت جغرافیایی خود دارای مقرراتی جهت ساخت و ساز می باشد که تمامی مهندسین ساختمان موظف به رعایت تمام این مقررات در مراحل ساخت ساختمان می باشند. کشور ما ایران نیز فارق از این موضوع نبوده و دارای یک مقررارت منسجم می باشد.

مقررات ملی ساختمان شامل ضوابط، قوانین اجرایی و بایدها و نبایدهای خاصی در تمامی مراحل ساخت ساختمان نظیر ساخت فنداسیون، جوش کاری اسکلت، بتن ریزی، مرحله سفت کاری و در نهایت نازک کاری ساختمان می باشد که برخی از این قوانین باید مطابق استانداردهای جهانی ساختمان می باشد.

مقررات ملی ساختمان شامل 22 مبحث می باشد و همچنین سازمانی به نام سازمان نظام مهندسی ساختمان در ایران وجود دارد که موظف است مهندسین ناظر خود را در هر مرحله از ساخت ساختمان به محل احداث سازه اعزام نماید تا تمامی موارد استاندارد ذکر شده در مقررات ملی ساختمان را در سازه چک نمایند.

مهندسین ناظر با مطالعه تمامی مباحث مقررات ملی ساختمان و کسب نمره مطلوب در آزمون نظارت، نظام مهندسی ساختمان و گذراندن دوره آموزشی مربوطه، مجازه به نظارت سازه می باشند.

با ما همراه باشید در ادامه عناوین 22 مبحث مقررات ملی ساختمان را با توضیحی مختصر خواهیم گفت.

مقرارت ملی ساختمان و اهمیت آن

مقررات ملی ساختمان چیست

تنظیم ضوابط مقررات ملی ساختمان و کنترل ساختمان بر عهده وزارت مسکن و شهرسازی طبق ماده ۳۳ قانون نظام مهندسی می باشد. مقررات ملی ساختمان مجموعه ای از ضوابط فنی، اجرایی و حقوقی لازم الارعایه در طراحی، نظارت و اجرای عملیات ساختمانی اعم از تخریب، نوسازی، توسعه بنا، تعمیر و مرمت اساسی، تغییر کاربری و بهره برداری از ساختمان است که به منظور تأمین ایمنی، بهره دهی مناسب، آسایش، بهداشت و صرفه اقتصادی فرد و جامعه وضع می گردد.

مقررات ملی ساختمان شامل مباحث زیر می باشد

مبحث اول مقررات ملی ساختمان: تعاریف

مبحث ۱ مقررات ملی ساختمان تحت عنوان تعاریف، در قالب یکی از مجموعه مباحث مقررات ملی ساختمان به منظور آشنایی اولیه مهندسان و دست اندرکاران ساخت و ساز با الزامات، عناوین و بخشی از محتوی مباحث مقررات ملی ساختمان و همچنین آشنایی با بعضی از تعاریف و اصطلاحات عمومی که در مباحث مذکور مورد استفاده قرار گرفته است، مبحث اول در حقیقت راهنمای استفاده از دیگر مباحث مقررات ملی ساختمان است. با مطالعه این مبحث، مهندسان آشنایی کلی با مباحث مقررات ملی پیدا خواهند کرد.

مبحث اول مقررات ملی ساختمان متشکل از دو بخش است. در بخش اول دیگر مقررات ملی تعریف شده و توضیح مختصری در مورد هر یک از آنها آمده است. در ادامه آن نیز دامنه کاربرد هر یک از مباحث ارائه شده است. با توجه به ویرایش های جدید مقررات ملی، مبحث اول مقررات ملی ساختمان نیز ویرایش می‌شود و تغییرات و اصلاحات انجام شده در بقیه مقررات در این محث نیز منعکس می‌شود. به غیر از مبحث ۲۲ با عنوان مراقبت و نگهداری که در مبحث ۱ به آن اشاره‌ای نشده است، ویرایش همه مقررات با ویرایش حاضر مبحث ۱ هماهنگ است.

مبحث دوم مقررات ملی ساختمان: نظامات اداری

مبحث ۲ مقررات ملی ساختمان تحت عنوان نظامات اداری، در مجموع در جهت منظم کردن امور مهندسی و خدمات مورد انتظار تدوین شده است و هدف اصلی از تنظیم آن رفع ابهامات و مشکلاتی است که در اجرای قانون وجود داشت.

در این مبحث ابتدا به آیین نامه اجرایی ماده ۳۳ قانون نظام مهندسی و کنترل ساختمان پرداخته شده است و سپس مجموعه شیوه نامه‌های آئین نامه اجرایی مصوب سازمان نظام مهندسی بررسی شده است. در مبحث دوم برای هر یک از عوامل موثر در ساخت و ساز اعم از دستگاه‌های اجرایی و عهده دار کنترل، سازمان های نظام مهندسی ساختمان و مراجع صدور پروانه و سایر اشخاص حقیقی و حقوقی، تکالیف روشنی تعیین شده است.

مبحث سوم مقررات ملی ساختمان: حفاظت ساختمانها در مقابل حریق

نحوه ساخت ساختمان ها در ایران باید بگونه ای باشد که تا حدی در مقابل حریق محفوظ بمانند. مبحث سوم مقررات ملی ساختمان تعیین کننده استانداردهای ساختمان جهت مقاومت در برابر آتش سوزی می باشد.

مبحث چهارم مقررات ملی ساختمان: الزامات عمومی ساختمان

مبحث چهارم قررات ملی ساختمان تعیین کننده شکل، حجم و نحوه قرارگیری مجاز ساختمان در زمین و فضاهای باز آن و مقررات مربوط به حداقل های الزامی فضاها و تامین نور و تعویض هوای آن ها و همچنین ضوابط اختصاصی برخی تصرف های متداول است.

مبحث پنجم مقررات ملی ساختمان: مصالح و فراورده‌های ساختمانی

مصالح مورد استفاده در ساخت ساختمان با توجه به کارایی سازه باید دارای استاندارهای باشند بطور مثال آجر و یا سفال مصرفی در سازه با توجه به کارایی ساختمان باید دارای مقاومت فشاری و کششی مشخص و استانداردی جهت حفظ ایمنی، بهداشت، محیط زیست، دوام مناسب و صرفه اقتصادی در ساختمان باشد. مبحث پنجم مقررات ملی ساختمان تعیین کننده این استاندارها می باشد. و شما با مراجعه به آن می توانید با این استاندارها آشنا شوید.

ساندویچ پانل جز مصالح جدید ساختمانی می باشد که به دو دسته تقسیم میشود. ساندویچ پانل سقفی و ساندویچ پانل دیواری که هر کدام اینها دارای انواع مختلف نظیر ساندویچ پانل نسوز، ساندویچ پانل آلوزینک و غیره می باشند.

مبحث ششم مقررات ملی ساختمان: بارهای وارد بر ساختمان

مبحث ششم مقررات ملی ساختمان

مبحث ششم مقررات ملّی ساختمان که مربوط به بارهای وارد بر ساختمان است اولین بار در سال 1380 منتشر گردید و دو آیین‌نامه موجود در کشور را تحت عناوین: آیین‌نامه حداقل بار وارده بر ساختمان‌ها و ابنیه فنی – استاندارد شماره 519 سال 1379، و  آیین‌نامه طراحی ساختمان‌ها در برابر زلزله استاندارد شماره 2800 سال 1378 را در برگرفت.

مبحث هفتم مقررات ملی ساختمان: پی و پی سازی

اولین مرحله احداث ساختمان گود برداری و ساخت فنداسیون ساختمان می باشد.پی، شالوده یا فُنْداسیون (Foundation) بخشی از ساختمان است که وظیفهٔ انتقال نیرو از ستونها به زمین و خاک اطرافش را بر عهده دارد بر اساس نوع ساختمان و میزان نیروهای وارده، بافت لایه هاو نوع خاک زمین و شرایط آب و هوایی منطقه می توان تیپ و ابعاد شالوده را انتخاب و مشخص نمود.

عمق، طول و عرض پی‌ها به وزن ساختمان، تعداد طبقات ساختمان و نوع خاک محل احداث سازه بستگی دارد. مبحث هفتم مقررات ملی ساختمان به استاندارهای ساخت پی، شناژ و یا فنداسیون می پردازد.

مبحث هشتم مقررات ملی ساختمان: طرح و اجرای ساختمانهای با مصالح بنایی

مبحث هشتم مقررات ملی ساختمان برای ساختمانهای بنایی خشتی، سنگی، آجری، سنتی و دارای کلاف و غیرمسلح در کشور تدوین شده است. در تدوین این مبحث سعی شده است مطالب با استاندارد ۲۸۰۰ (آیین نامه طراحی ساختمانها در برابر زلزله)، آیین نامه بتن ایران (آبا)، نشریه ۵۵ سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور (مشخصات فنی و عمومی کارهای ساختمانی) و استانداردهای ملی همخوانی داشته باشد. در مواردی نیز از آیین نامه ها و مقررات برخی کشورهای دیگر مانند UBC (آمریکا) و بالکان استفاده شده است.

مبحث نهم مقررات ملی ساختمان: طرح و اجرای ساختمانهای بتن آرمه

امروزه جهت کاهش هزینه های ساخت و ساز و همچنین بهینه سازی سازه، ساخت ساختمان های بتنی بسیار افزایش یافته است. مبحث نهم مقررات ملی ساختمان به استاندارد های طرح و اجرای ساختمانهای بتن آرمه و یا بتن مصلح پرداخته است.

سازه بتنی سازه‌ای است که در ساخت آن از بتن یا به‌طور معمول بتن آرمه (سیمان، شن، ماسه و فولاد به صورت میلگرد ساده یا آجدار) استفاده شده باشد. در ساختمان در صورت استفاده از بتن آرمه در قسمت ستون‌ها و شاه تیرها و پی، آن ساختمان یک سازه بتنی محسوب می‌شود. امروزه بسیاری از پلها را از بتن آرمه می سازند.

مبحث دهم مقررات ملی ساختمان: طرح و اجرای ساختمانهای فولادی

استفاده از فولاد به‌عنوان مصالح ساختمانی حدوداً از اوایل قرن ۲۰ آغاز شد و در حین جنگ دوم جهانی به‌صورت قابل‌توجهی گسترش یافت. بعد از جنگ دوم جهانی تهیه فولاد امری به‌مراتب راحت‌تر از قبل شده بود و قیمت فولاد کاهش چشمگیری داشت که این مسئله باعث شد بسیاری از طراحان از اسکلت فلزی برای ساخت ساختمان‌های گوناگون استفاده نمایند.

هدف از تنظیم مبحث دهم مقررات ملی ساختمان با عنوان «طرح و اجرای ساختمان‌های فولادی»، ارائه حداقل ضوابط و مقرراتی می باشد که با رعایت آنها شرایط ایمنی، قابلیت بهره‌برداری و پایایی سازه‌های موضوع این مبحث فراهم شود. هدف از این ویرایش، آسان‌سازی استفاده، به روز کردن ضوابط و مقررات، افزودن برخی ضوابط تکمیلی به ویژه در فصل الزامات طراحی لرزه‌ای برای کاربرد گسترده‌تر و رفع برخی ابهامات و کمبودهای اصلی و ویرایش فنی و ادبی آن و نیز صرفه اقتصادی در طراحی و اجرای ساختمان‌های فولادی بوده است.

علائم و اختصارات به کار رفته در مبحث دهم مقررات ملی ساختمان به نحوی اختیار شده است که هماهنگ با علائم و اختصارات متحدالشکل مورد تائید سازمان بین‌المللی استاندارد (ISO) است و واژه‌ها و عناوین نیز هماهنگ با سایر مباحث مقررات ملی ساختمان و سایر آئین‌نامه‌های ملی در این زمینه است.

مبحث یازدهم مقررات ملی ساختمان: اجرای صنعتی ساختمانها

ضوابط و مقررات احداث ساختمان‌های فولادی و ساختمان‌های بتنی به روش صنعتی، در مبحث ۱۱ مقررات ملی ساختمان از مجموعه مقررات ملی ساختمان تهیه و تدوین شده است. در این مبحث تمرکز اصلی بر روی سیستم‌های سازه‌ایِ ساختمان‌های فولادی و بتنی است. در بخش ساختمان‌های فولادی، دو سیستم سازه‌ای پیچ و مهره‌ای و قاب فولادی سبک (LSF) ارائه شده است.

مبحث دوازدهم مقررات ملی ساختمان: ایمنی و حفاظت کار در حین اجرا

همه ما با جمله اول ایمنی بعد کار آشنایی داریم و بارها در محل احداث ساختمان و کارگاه های صنعتی این جمله را شنیده و یا در تابلوها خوانده ایم. این نکات ایمنی جهت جلوگیری از بروز حوادث و تلفات جانی غیر قابل جبران می باشد. پس بنابراین جهت اطلاع از نکات ایمنی و حفاظت در حین اجرا بهتر است مبحث دوازدهم مقررات ملی ساختمان را مطالعه نماییم.

مبحث سیزدهم مقررات ملی ساختمان: طرح و اجرای تاسیسات برقی ساختمانها

مبحث سیزدهم مقررات ملی ساختمان شامل مقررات مربوط به طرح و نصب تأسیسات برقی ساختمانها با هدف تضمین ایمنی افراد استفاده کننده از آنها و نیز سلامت ساختمان، تأسیسات و محتویات می باشد.

مبحث چهاردهم مقررات ملی ساختمان: تاسیسات مکانیکی

تأسیسات ساختمان به دو بخش تأسیسات مکانیکی و تأسیسات الکتریکی تقسیم می‌شود. تأسیسات گرمایی، تأسیسات سرمایی، تأسیسات بهداشتی (آب و فاضلاب)، تأسیسات تهویه مطبوع، تأسیسات استخر (استخر، جکوزی، سونا)، تأسیسات آتش‌نشانی ( اطفا حریق)، تأسیسات گازرسانی، اجرا و طراحی فواره و آبنما، تأسیسات گازهای طبی، سیستم‌های بخار، می‌باشد. تأسیسات مکانیکی به شاخه‌های مختلفی مانند صنعت، ساختمان، ورزشی، درمانی و مانند این‌ها تقسیم می‌شود.

مبحث ۱۴ مقررات ملی ساختمان برای اطمینان از ایمنی جان و مال افراد و تضمین تندرستی و سلامتی آنان در طراحی، اجرا، بهره‌برداری و نگه‌داری، تغییرات و بازرسی تاسیسات مکانیکی ساختمان است.

مبحث پانزدهم مقررات ملی ساختمان: آسانسورها و پله‌های برقی

با توجه به تمایلات مردم به زندگی در آپارتمان، امروزه ساخت آپارتمان های بلند مرتبه بسیار بیشتر از قبل می باشد و همچنین ساخت سازه های بلند مرتبه و یا برج ها طبق مبحث پانزده مقررات ملی ساحتمان مستلزم به داشتن آسانسور و یا بالابر و ساختمان تجاری و مراکز خرید نیز به پله برقی می باشند.

مبحث شانزدهم مقررات ملی ساختمان: تاسیسات بهداشتی

مبحث ۱۶ مقررات ملی ساختمان بیانگر حداقل الزامات در مورد تاسیسات بهداشتی است. در این مبحث مواردی از قبیل: لوله‌کشی و ذخیره سازی آب مصرفی در ساختمان، لوله‌کشی فاضلاب بهداشتی، لوله‌کشی آب باران ساختمان، توزیع آب مصرفی در ساختمان، بست و تکیه‌گاه، ارائه شده است. رعایت حداقل ظوابط اشاره شده در مبحث ۱۶ مقررات ملی برای موارد زیر که در داخل ساختمان انجام می‌شود، الزامی است.

  • لوله کشی و ذخیره‌سازی آب مصرفی
  • لوله کشی فاضلاب بهداشتی
  • لوله کشی هواکش فاضلاب
  • لوازم بهداشتی
  • لوله کشی آب باران

مبحث هفدهم مقررات ملی ساختمان: لوله کشی گاز طبیعی

 

موارد کاربرد مبحث ۱۷ مقررات ملی ساختمان به شرح زیر است :

مبحث هفدهم مقررات ملی ساختمان، کاربری گاز طبیعی تحویلی به ساختمان‌ها و محوطه‌ها برای مصارف تا حداکثر ۵۰۰۰ مترمکعب در ساعت را در بر می‌گیرد. مبحث ۱۷ مقررات ملی ساختمان فشارهای بین یک چهارم پوند بر اینچ مربع تا شصت پوند بر اینچ مربع  را شامل می‌شود.

بخش دوم مبحث با عنوان مقررات لوله کشی گاز طبیعی برای مصرف کنندگان عمده، فشارهای بین ۲ تا ۶۰ پوند بر اینچ مربع یا مصارف بالاتر از ۱۶۰ مترمکعب بر ساعت تا حداکثر ۵۰۰۰ مترمکعب در ساعت را در برمیگیرد.

مبحث هجدهم مقررات ملی ساختمان: عایق بندی و تنظیم صدا

مبحث هجدهم مقررات ملی ساختمان

هدف از تنظیم مبحث ۱۸مقررات ملی ساختمان تعیین حداکثر مجاز نوفه (صدای ناخواسته) و زمان واخنش بهینه (زمان واخنش مدت زمانی است که طول می‌کشد تا انرژی صدا بعد از خاموش شدن منبع صدا، ۶۰ دسیبل افت کند). در راستای فراهم آوردن صدارسانی مطلوب در ساختمان‌ها است. در نتیجه رعایت الزامات این مبحث سلامت و آسایش و شرایط مناسب شنیداری برای ساکنان ساختمان فراهم خواهد شد.

در مبحث هجده مقررات ملی ساختمان نتایج شرایط آکوستیکی، آسایش صوتی و جلوگیری از اتلاف امکانات در زندگی ماشینی برای ساکنان شهرهای بزرگ شرح داده شده است. مواد و عناصر ساختمانی که فضاهای ساخته شده را شکل می‌دهند، چگونگی شنیدن صداها و حتی چگونگی انتقال صدا به فضاهای اطراف را تعیین می‌کنند. با درک برخی از اصول پایه آکوستیکی و چگونگی کنترل صدا توسط مواد و ساختارها، می توان از بسیاری از مشکلات جلوگیری یا حداقل در مراحل اولیه آن را حل کرد و باعث کاهش هزینه‌های بازسازی شد.

مبحث نوزدهم مقررات ملی ساختمان: صرفه‌جویی در مصرف انرژی

صرفه جویی به معنی بهینه استفاده کردن می باشد که امروزه صرفه جویی در مصرف انرژی به یک معضل اساسی درکشور ما تبدیل شده و تمامی ما سعی بر صرفه جویی در مصرف برق، آب و یا گاز داریم. در سال‌های اخیر، افزایش نگرانی‌ها در خصوص تبعات زیست محیطی مصرف انرژی و گرم شدن کره زمین، اهمیت این موضوع را دو چندان کرده است.

از سوی دیگر سهم بخش ساختمان در مصرف انرژی کشورها قابل توجه است، و به همین دلیل، در چند دهه اخیر، در اکثر کشورهای صنعتی، اقدامات اساسی در زمینه اصلاح الگوی مصرف، با استفاده از ابزارهای مختلف از جمله تدوین مقررات و ضوابط، صورت گرفته است.

در کشور ما نیز، بخش ساختمان حدود 40 درصد از کل مصرف انرژی را به خود اختصاص می‌دهد. متاسفانه با این وجود، اقدامات انجام شده در سال‌های اخیر اثربخشی مورد انتظار را در کاهش مصرف انرژی بخش ساختمان نداشته است و رشد مصرف، همچنان روند افزایشی نگران کننده‌ای دارد. بدیهی است که تداوم این وضعیت، تبعات اقتصادی و زیست محیطی جبران ناپذیری برای کشور به دنبال خواهد داشت.

مبحث بیستم مقررات ملی ساختمان: علائم و تابلوها

علائم و تابلوهای ساختمانی دامنه گسترده‌تری یافته و قادر هستند تا دسترسی به ایمنی در ساختمان‌های بزرگتر و با تأسیسات پیچیده‌تر امروز را تسهیل نمایند. این رویکرد باعث شده که علائم و تابلوهای ایمنی بعنوان ابزاری تأثیرگذار در تأمین ایمنی در ساختمان‌ها و کارگاه‌ها مورد بهره برداری قرارگیرند.
تلاش جهت استفاده از علائم شناخته شده بین المللی و آشنا بودن آنها برای افراد مختلف و بومی سازی استفاده از این علائم با شرایط ساخت و ساز در کشور، ملاحظه دیگری است که در ویرایش جدید تداوم یافته و علاوه بر ساکنین محلی، قابلیت استفاده بیشتر برای مهمانان و افراد ناآشنا و حتی اتباع دیگر کشورها از ساختمان‌ها و محوطه‌های مجتمع‌های ساختمانی را فراهم می‌سازد.

مبحث بیست و یکم مقررات ملی ساختمان: پدافند غیرعامل

مبحث بیست و یک مقررات ملی ساختمان شامل اصول و قواعدی است که در صورت به کارگیری آنها می‌توان به اهداف پدافند غیرعامل از قبیل افزایش بازدارندگی، کاهش آسیب‌پذیری، ارتقای پایداری ملی، تداوم فعالیت‌های ضروری و تسهیل مدیریت بحران نایل شد.

مبحث بیست و یکم مقررات ملی ساختمان که همانند سایر مباحث مقررات ملی ساختمان در سراسر کشور لازم الاجرا می‌باشد ضمن ارائه تعریف و مفهوم پدافند غیرعامل به ارائه دامنه کاربرد مبحث و همچنین به کارکرد پدافند غیرعامل در معماری، سازه و تأسیسات برقی و مکانیکی نیز پرداخته شده است.

دافند غیرعامل نوعی دفاع غیرنظامی است و به مجموعه اقداماتی اطلاق می‌گردد که به جنگ‌افزار نیاز ندارد و با اجرای آن می‌توان از وارد شدن خسارات مالی به تجهیزات و تاسیسات حیاتی و حساس نظامی و غیرنظامی و تلفات انسانی جلوگیری نموده یا میزان این خسارات و تلفات را به حداقل ممکن کاهش داد.

مبحث بیست و دوم مقررات ملی ساختمان: مراقبت و نگهداری از ساختمان‌ها

هدف از تنظیم ضوابط مبحث ۲۲ مقررات ملی ساختمان تعیین حداقل الزاماتی است که در طول عمر مفید ساختمان برای نگهداری ساختمان باید رعایت شود. این الزامات جهت تامین ایمنی، بهداشت، آسایش ساکنین، بهره‌دهی مناسب و جلوگیری از به هدر رفتن سرمایه، تدوین شده‌اند. برای این منظور باید بازدیدهای ادواری مورد نیاز در کلیه بخش های معماری، سازه، تاسیسات برقی و مکانیکی ساختمان به عمل آید.

نکته: امروزه به منظور سبک سازی و صرفه جویی در هزینه های ساخت جهت ساخت، سازهای موقت و یا ویلاهای خارج از شهر از انواع ساندویچ پانل ها استفاده می نمایند زیرا ساندویچ پانل ها دارای خصوصیاتی از جمله عایق صوت، حرارت، رطوبت می باشند.